کشاورزی ارگانیک چیست؟

 فهرست

مقدمه کشاورزی ارگانیک چیست؟ قوانین کشاورزی ارگانیک برخی ایرادهای کشاورزی ارگانیک مزایای کشاورزی ارگانیک تاریخچه میوه های ارگانیک معیارهای تشخیص میوه های ارگانیک هدف تولید غذاهای ارگانیک عوارض مصرف غذاهای غیر ارگانیک فواید مصرف غذاهای غیر ارگانیک  تأثیرات توانمندسازی کشاورزی ارگانیک دلایل گرایش به کشاورزی ارگانیک کشاورزی ارگانیک در ایران

مقدمه
امروزه رویكرد جهانی به سمت كشاورزی ارگانیك است. در این سیستم از كشاورزی كه شاید برگرفته از كشاورزی سنتی باشد، سعی بر این است تا از نهاده هایی كه منشا شیمیایی دارند استفاده نشود .تاثیر نامطلوب و اثرات باقی مانده مصرف انواع كودهای شیمیایی، سموم، هورمون ها و... در تولیدات غذایی در كشورهای صنعتی پیشرفته موجب شده است كشاورزی در جهتی كاملا متضاد با روش مدرن تحول یابد و آن جلوگیری از مصرف هر گونه مواد شیمیایی یا نهاده مصنوع انسان در تولیدات و پخش محصولات زراعی، باغی و دامی است. این كشاورزی به كشاورزی ارگانیك موسوم است و در كشورهای مختلف به نام های گوناگون چون كشاورزی بیولوژیكی، كشاورزی پایدار و كشاورزی با مصرف كم مواد شیمیایی نامیده می شود. کشاورزی ارگانیک، نظام زراعی است مبتنی بر مدیریت اکوسیستم زراعی، تمرکز بر حاصلخیزی خاک و سلامت گیاه و عدم مصرف مواد شیمیایی مصنوعی كه با شرایط اجتماعی، اقتصادی منطقه‌ای و محلی سازگار است. در سطح فراتر از كشاورزی ارگانیك، کشاورزی بیودینامیک تعریف می‌شود كه شامل ابعاد روحانی با ساختار ریتمهای کیهانی، نیروی حیاتی، کیفیت، تدارکات بیودینامیک، موجود زنده مزرعه می‌شود. در سیستم كشاورزی ارگانیك، خاك به عنوان یك سیستم زنده تلقی می‌شود كه با تقویت آن، فعالیت میكروارگانیسم های مفید نیز تقویت می‌شود. این ایده كه خاك یك سیستم زنده است، پایه اصلی  در نظام ارگانیک است  كه معتقد است بین خاك، گیاه، حیوان و انسان یك ارتباط ناگسستنی وجود دارد.كشاورزی ارگانیک در ساده‏ترین تعریف به عنوان «كشاورزی بدون افزودن مواد شیمیایی صنعتی» تعریف شده است. ماده شیمیایی صنعتی، ماده‏ای است كه طی فرایندهای شیمیایی غیرطبیعی تهیه شده است. این تعریف، ناقص و حتی نادرست است. این تعریف بدان معنا نیست که كشاورزی ارگانیک قطعا كشاورزی بدون مواد شیمیایی باشد.مواد شیمیایی صنعتی (مصنوعی) چون علف‌كشها، حشره‏كشها، قارچ‏كشها، داروهای دامی، سوپرفسفات و اوره در كشاورزی ارگانیک به‏كار نمی‏رود. به طور کلی در مزارع ارگانیک، هیچ‏گونه ماده شیمیایی مصنوعی به کار برده نمی‏شود. این مواد در آماده‏سازی خاك، رویش گیاه یا تولید نهاده‏هایی كه در تغذیه گیاه، ذخیره‏سازی، فراوری و یا فروش آن دخالت دارند، به کار نمی‏روند. به‏علاوه، دامها تا حد امكان اجازه حركت آزادانه در مرتع را دارند.
كشاورزی ارگانیك یعنی استفاده از اطلاعات سنتی و علمی برای كاهش استفاده از سموم و مواد شیمیایی در تولید محصولات
در این نوع از كشاورزی از نهاده های سنتز شده هیچ استفاده ای نمی شود. هدف کشاورزی ارگانیک، ضمن حفاظت از حاصلخیزی خاک، افزایش تولید محصول با کمترین تکیه بر استفاده از مواد شیمیائی است. در واقع هدف این سیستم کشت، حفظ و نگهداری منابع می‌باشد. به بیان دیگر کشاورزی ارگانیک نگرشی علمی و نوین به آن چیزی است که اجداد ما به آن عمل می‌کردند.
در این روش کشت، کاربرد موادشیمیائی به حداقل موردنیاز خود کاهش یافته است. در عوض تولید محصول به نگهداری و استفاده از منابع موجود در مزرعه اصولی (عملکرد زیاد) و بدون آلوده‌سازی آب، خاک و هوا می‌باشد. دستیابی به این هدف به یک نگرش چندجانبه و به‌کارگیری چندین روش مختلف تولید نیاز دارد.
 قوانین کشاورزی ارگانیک
تبصره1: مربوط به طول دوره تبدیل می باشد. اصول تعیین شده در قوانین باید برای حداقل 2 سال قبل از کاشت   
وحداقل 3 سال قبل از برداشت اول، به اجرا درآیند.
تبصره 2 :شامل روش های نگه داری یا افزایش حاصلخیزی و فعالیت بیولوژیکی خاك می باشد .
1-رعایت استانداردهادرتولیدورشد محصول
2-استفاده از کود های معدنی وآلی
3-استفاده از بذور با مقاومت بالا
4-دسترسی راحت به بازارمحصولات ارگانیک
برخی از ایرادات اساسی کشاورزی فعلی
 تخریب ساختمان خاک و فرسایش آن
 آلودگی محیط زیست
 خطر مسمومیت مواد غذایی
 افت کیفیت مواد غذایی
 این سیستم یک سیستم پر مصرف از نظر انرژی است
 از نظر اقتصادی پر هزینه
در نقطه مقابل کشاورزی ارگانیک متکی بر حفظ تعادل اکولوژیکی و تقویت فرآیند های بیولوژیکی تا حد مطلوب است.

مزایای کشاورزی ارگانیک
  پایداری در مدت زمان طولانی:
خیلی از تغییرات در محیط زیست در درازمدت اتفاق می افتد. در کشاورزی ارگانیک چون مطابق اکوسیستم  رفتار می شود اثر مخربی برای محیط  زیست ندارد.
در مورد خاک نیز در کشاورزی ارگانیک از کمترین شخم ، کودهای بیولوژیکی ، تناوب کشت مناسب، گیاهان پوششی و ... استفاده می شود.
افزایش باروری خاک:
همچنین با بهبود جانوران مفید خاک و تخمیر مواد آلی  بافت خاک بهبود یافته و  باروری خاک افزایش می یابد. و میزان مواد مغذی
 بیشتری به خاک داده می شود. به همین دلیل فرسایش خاک کم گردیده و تنوع زیستی خاک افزایش میابد.
در بسیاری  از مناطق کشاورزی، آب به دلیل مصرف بی رویه کود و سموم آلوده گردیده است و به دلیل اینکه در کشاورزی ارگانیک از این مواد کمتر استفاده می گردد به همین دلیل آب نیز آلوده نمی گردد.
برای باروری خاک در کشاورزی ارگانیک از کودها ی حیوانی و کودهای آلی نیز استفاده می گردد.
برای تولید کودهای شیمیایی باید از منابع تجدید نشدنی مانند نفت استفاده کرد و چون در کشاورزی ارگانیک از این مواد استفاده نمی گردد پس آلودگی هوا نیز کمتر است.

کاهش اثرات گلخانه:
همچنین کشاورزی ارگانیک از اثرات گلخانه ای می کاهد.  زیرا خیلی از فعالیتهای انجام شده در کشاورزی ارگانیک مانند حداقل شخم ، استفاده از گیاهان تثبیت کننده نیتروژن ، باز گرداندن ضایعات کشاورزی به خاک ، استفاده از گیاهان پوششی باعث افزایش بازگشت کربن به خاک گشته و حفظ و ذخیره سازی کربن  را باعث می گردد.
کشاورزان ارگانیک هم نگهبان تنوع زیستی هستند و هم استفاده کننده از تنوع زیستی . مثلاً استفاده از بذور بومی که مقاومت بیشتری نسبت به بیماریها و شرایط بد محیطی دارند.

بهینه سازی مصرف انرژی وهماهنگی با اکولوژی:
در سطوح بالا ترکیب گیاهان و حیوانات باعث بهینه سازی مصرف انرژی و بازیافت چرخه مواد می گردد.
در سطوح اکوسیستم حفظ منابع طبیعی در اطراف کشاورزی ارگانیک و فقدان مواد شیمیایی باعث حفظ حیات و حش می گردد.
استفاده از فرآوده های اصلاح شده ژنتیکی در کشاورزی ارگانیک جایز نیست . زیرا اثرات فرآورده های اصلاح شده ژنتیکی هنوز بخوبی شناخته نشده اند .
کشاورزی ارگانیک با اکولوژی هماهنگ  است و باعث تثبیت بافت خاک ، حفظ چرخه آب ، چرخه کربن ، چرخه مواد غذایی و آلودگی کمتر زمین است .


تاریخچه میوه های ارگانیک
برای اولین بار فردی به نام اشتانیر اقتصاد دان آلمانی تحت عنوان اقتصاد کشاورزی ، غذاهای ارگانیک را مطرح نمود . قوانین مربوط به این غذاها اولین بار در سال 1980 در کشور های اروپایی وضع شد  و فرانسه اولین کشوری بود که برای میوه ها و سبزی ها و غلات  برچسب دولتی با عنوان کشاورزی ارگانیک ارایه کرد.
از تمام کشورهای دنیا، تنها استرالیاست که 84 درصد از زمین های کشاورزی اش زیر کشت ارگانیک است.
معیارهای تشخیص میوه های ارگانیک
• رنگ طبیعی
1- سبزی ها و میوه های ارگانیک دارای رنگ طبیعی هستند، یعنی نه خیلی پُررنگ تر از حد معمول و نه خیلی کم رنگ تر.
• بافت مناسب پوست میوه متناسب با میوه
2- سبزی ها و میوه های ارگانیک دارای بافتی مناسب هستند، نه خیلی نرم هستند و نه خیلی سفت. پوست میوه های ارگانیک متناسب با میوه است و زیاد کلفت نیست.
• اندازه مناسب
3 -اندازه میوه های ارگانیک مناسب است، نه بزرگ تر از حد معمول و نه کوچک تر از آن که در هنگام خرید مرکبات باید به این ویژگی توجه زیادی کرد. به خاطر داشته باشیم که همیشه میوه ی بزرگ، میوه خوش طعم و خوبی نیست.
• طعم و بوی مناسب          
4 -میوه های ارگانیک دارای طعم و بوی مناسب هستند. بارزترین ملاک تشخیص میوه های ارگانیک از غیر ارگانیک، همین بو و طعم میوه است.

 

.هدف تولید غذاهای ارگانیک
 این غذاها به صورت مستقیم و غیر مستقیم ارگانیک می شوند:
1- نوع مستقیم: اگر برای پرورش میوه و سبزی از مواد شیمیایی استفاده نشود و به جای آن از کودهای گیاهی و حیوانی استفاده شود، این محصول به طور مستقیم ارگانیک می شود.
2- نوع غیرمستقیم: سبزی و علوفه ای که برای خوراک دام و طیور استفاده می شود، باید از نوع اورگانیک باشد تا بتوان از سلامت فرآورده (مثل شیر)، اطمینان حاصل کرد.
از تمام غذاهای ارگانیک، تنها میوه ها و سبزی ها بر بدن انسان تاثیر مستقیم دارند. پس هنگام خرید آنها باید توجهی خاص داشت.
هدف عمده  طرفداری از محیط زیست و حفظ آن
آغشته نشدن مواد شیمیایی با مواد غذایی و تهیه غذای پاک
طعم خوب، حفظ عناصر مغذی میوه ، مزه و کیفیت عالی
کاهش اگزما ، آسم و آلرژی
کاهش آلودگی خاک

عوارض مصرف غذاهای غیر ارگانیک
 اختلال در کارآیی قلب و بروز اشکال در سیستم خون رسانی بدن
 اختلال در هضم غذا و کارکرد دستگاه گوارش
 ابتلا به   پوکی استخوان
 بروز نقص های ژنتیکی
 تولد نوزادانی با وزن کم و افزایش سقط جنین
 اختلال در ترشح هورمون رشد

 

فواید مصرف مواد غذایی ارگانیک
 سرشاراز مواد معدنی و ویتامین ها
 مواد غذایی ارگانیک حاوی آنتی اکسیدان بیشتری میباشند(%50بیشترازغیر ارگانیک) phenolic
 خوشمزه و خوش طعم وفاقد افزودنی های غذایی
 عدم تشکیل نیتروامینهای سرطان زا

تاثیرات توانمند سازی کشاورزی ارگانیک
 1-تاثیرات اجتماعی
 2-تاثیرات اقتصادی
 3-تاثیرات کشاورزی
 4-تاثیرات زیست محیطی

 دلایل گرایش به کشاورزی ارگانیک
 1- محصولات ارگانیک استانداردهای بیشتری دارند.
 گواهی نامه های محصولات ارگانیك به عنوان بیمه هایی است كه در تولید این محصولات از مواد شیمیایی و سمی استفاده نشده است.
 2- طعم غذاهای ارگانیک مطلوب تر است .
   طعم غذاهای ارگانیك بهتر است: گیاهان تولید شده به روش ارگانیك سالم تر بوده و به عنوان غذاهای خوشمزه تر برای تغذیه انسان و حیوانات می تواند به كار رود.
3- محصولات ارگانیک خطر بیماریها را کم می کند.

 

اثرات سرطان زایی و بیماری زایی دارند. كشاورزی ارگانیك یكی از راه های كاهش مصرف سموم شیمیایی و كم كردن این مواد در منابع آب، زمین و هوا است.
 4- کشاورزی ارگانیک به منابع آبی احترام می گذارد.
  كشاورزی ارگانیك به منابع آبی احترام می گذارد: برای حذف مواد شیمیایی آلوده كننده و دفع نیتروژن در آب باید به منابع آبی و خاكی احترام گذاشت و آنها را درست مصرف كرد. در كشاورزی ارگانیك این موارد به درستی رعایت می شود.
 5- باعث ایجاد خاک سالم و غنی از مواد مفید می شود.

    كشاورزی ارگانیك باعث ایجاد خاك سالم می شود: خاك یكی از منابع اصلی زنجیره غذایی بوده و یكی از اصول كشاورزی ارگانیك ایجاد خاك سالم است.
 6- کشاورزی ارگانیک الگو برداری از طبیعت است.
 كشاورزی ارگانیك الگوبرداری از طبیعت است: كشاورزی ارگانیك برای اكوسیستم متعادل ارزش قایل است. طبیعت زنده نیز شامل تناوب كشت در محصولات علوفه ای و استفاده از گیاهان پوششی و باقی مناطق طبیعی است.
 7- کشاورزان ارگانیک هدایت کننده تحقیقات تازه هستند.

     كشاورزی ارگانیك هدایت كننده تحقیقات تازه است: تولیدكنندگان ارگانیك به عنوان پیشرو در تحقیق عدم استفاده از آفت كش ها و اثرات مضر آن بر محیط زیست هستند.
 8- تولیدکنندگان ارگانیک در جهت تنوع زیستی تلاش می کنند
     تولیدكنندگان ارگانیك در جهت تنوع زیستی تلاش می كنند: از دست دادن تعداد زیادی از گونه ها (تنوع زیستی) یكی از نگرانی های دانشمندان محیط زیست است. به همین دلیل خیلی از كشاورزان ارگانیك درصدد هستند تا گونه های معمولی و بومی را حفظ كنند.
 9- کشاورزی ارگانیک به حفظ سلامت جوامع روستایی کمک می کند
     كشاورزی ارگانیك به حفظ سلامت جوامع روستایی كمك می كند: كشاورزی ارگانیك به دلیل سطوح كم آب جوامع روستایی، مفید است و منجر به افزایش درآمد آنها می شود.
10- تنوع غذاهای ارگانیک بالا می باشد.
تنوع غذاهای ارگانیك: بعضی از غذاهای ارگانیك به عنوان جایگزین قابل استفاده هستند و محصولات كشاورزی غیر غذایی، صنعتی نیز در حال تبدیل شدن به تولید ارگانیك هستند مانند تولید پنبه ارگانیك و در نهایت تولید لباس های ارگانیك.


کشاورزی ارگانیک در ایران
ایران دارای اخذ گواهی بین المللی ارگانیک است از جمله می توان به محصولاتی نظیرپسته درساوه،زیتون در قم انار در فارس وگل
محمدی درکرمان اشاره کرد
در کشورماتولید سموم سیر نزولی داشته است واز سال 1373تا پایان 1380میزان سموم توزیع شدهمواره پایین تراز میانگین طی دوره بررسی1380-1362بوده است
در ایران متاسفانه حرکت ملموسی برای هدایت ،برنامه ریزی وحمایت ازاین روش به چشم نمی خورددر حالیکه ایران به دلیل شرایط خشک محیطی وفراوانی نیروی کارتولید این محصولات آسان ترواقتصادی تراز سایر کشور ها است




طبقه بندی: مقالات،
برچسب ها: کشاورزی ارگانیک، ارگانیک، مقدمه، ارگانیك چیست، ارگانیكی، كساورزی، روش كست ارگانیك، مزرعه ارگانیك، نیازهای ارگانیكی،

تاریخ : چهارشنبه سی ام شهریور 1390 | 07:45 ب.ظ | نویسنده : مهران ترکی | نظرات

  • بلاگ اسکای | ایران موزه | پاپو مارکت